آثار ديگر از قبيل أشجار ومو وغيره به عمل آورد وچند سال بعد از آن ، اهالى آبادي ، زمين زراعتى وزمينهاى موات را مىخواهند تقسيم نمايند آيا اهالى ، در اين زمين معموره حق دارند يا خير ؟ ج - از قضية شخصية اطلاع ندارم بطور كلى اگر زمين مورد سؤال ملك كسى يا از مرافق روستا نبوده وباعث تضييق در چراگاه حشم اهالى نيست ، به مقدارى كه كشاورز مذكور آباد نموده ، مالك است وكسى نمىتواند بدون اذن أو در آن تصرف نمايد ودر غير اين صورت بايد رضايت اهالى را تحصيل نمايد . س 14 - شخصي زمين موات را احياء وقابل كشت مىنمايد كه تا زنده است از آن زمين ، استفاده نمايد ، آيا پس از مرگ وى ورثه‌اش مالك آن زمين هستند يا خير ؟ ج - كسى كه زمين موات را ، به قصد تملك احياء كند ، بعد از مرگش ، به ورثه‌اش مىرسد واگر نزاع موضوعي در بين باشد مرافعه شرعيه لازم است . س 15 - يك قطعه زمين چمن زار ، در زمان طاغوت ، در دست مالك بوده است وبعد از انقلاب ، اهالى قريه آن را تصرف كرده‌اند ، چه صورت دارد ؟ ج - در صورتي كه زمين چمن ، محياة وآباد در دست مالك بوده ، فعلا نيز ملك أو است وكسى حق تصرف ندارد واگر موات بوده ، تصرف اهالى قريه ، اشكال ندارد . س 16 - در مناطقى سرتپه‌ها وكوههاى آن را قبلا چادر نشينها اشغال كرده واز علف هاى آن استفاده مىكرده‌اند ومدت چند سال كه آن چادر نشينهاى دوره گرد نيامده‌اند عده‌اى از مردم محل آن مناطق را كشت كرده بعد از آن عده ديگر اعتراض دارند كه آن مناطق مشترك ميان همه است ومحصولش بايد بين همه تقسيم شود ، حكم شرعي چيست ؟ ج - در فرض مسأله اگر سرتپه‌ها جزء ملك قريه يا حريم ده نباشد هر كس آن را به قصد تملك احياء كند يعنى زمين غير قابل كشت را براي كشاورزى آماده نمايد يا بنحو ديگر احياء نمايد مالك مىشود . س 17 - بفرمائيد درباره زمينهاى مواتى كه در حريم دهات است ونيز أراضي مواتى كه در غير حريم دهات است از جهت مالك شدن شرعي آنها نظر مبارك چيست ؟ ج - موات حريم دهات را كه فعلا مورد احتياج مردم است بدون اجازه آنها كسى